Low-code platformlar, kurumların iş uygulamalarını tasarlama, devreye alma ve ölçeklendirme biçimini kökten değiştirmiştir. Geliştirme sürecindeki teknik bariyerleri düşürerek daha hızlı inovasyon ve iş birimleri ile BT ekipleri arasında daha yakın bir çalışma ortamı sağlarlar. Ancak bu hız ve erişilebilirlik, veri yönetişimi açısından önemli zorlukları da beraberinde getirir. Uygulama geliştirme kolaylaştıkça, veri kullanımı, erişimi ve kontrolü yönetişim ilkeleri baştan itibaren tanımlanmadığında hızla parçalı bir yapıya dönüşebilir.

Low-code ortamlarında veri yönetişimi, iki temel öncelik arasında denge kurmak zorundadır: çeviklik ve kontrol. Bir yandan ekiplerin ağır denetim mekanizmaları olmadan hızlı çözümler üretebilmesi istenirken, diğer yandan kontrolsüz veri erişimi uyum risklerine, tutarsız veri tanımlarına ve kurumsal verilere olan güvenin zedelenmesine yol açabilir. Bu nedenle etkili yönetişim çerçeveleri kısıtlayıcı değil, sorumlu veri kullanımını yönlendiren ve destekleyen yapılar olarak tasarlanmalıdır.

Veri yönetişiminin yalnızca teknik bir konu olduğu düşüncesi, low-code platformlarla birlikte geçerliliğini yitirmiştir. Bu ortamlarda iş birimleri doğrudan iş akışları ve veri modelleri tasarlayabildiği için yönetişim artık sadece BT veya veri ekiplerinin sorumluluğu değildir. Aksi halde, uygulamaların departmanlar arasında hızla yayılmasıyla birlikte rol ve sorumluluklar belirsizleşir ve kontrol kaybolur.

Bu noktada ilk ele alınması gereken konulardan biri veri sahipliğidir. Geleneksel yazılım geliştirme modellerinde veri sahipliği çoğu zaman örtük biçimde belirlenirken, low-code ortamlarında bu sınırlar bulanıklaşır. Açık tanımlar yapılmadığında, aynı veri seti üzerinde birden fazla ekip söz sahibi olduğunu varsayabilir ya da tam tersine kimse sorumluluk almayabilir. Etkili veri yönetişimi çalışmaları genellikle şu sorulara net yanıtlar verir:

1. Verinin iş tarafındaki sahibi kimdir

2. Veri kalitesi ve doğruluğundan kim sorumludur

3. Veri yapılarında yapılacak değişiklikleri kim onaylar

4. Erişim yetkileri üzerinde kim yetkilidir

Bu başlıklar idari gibi görünse de, low-code uygulamaların uzun vadede ne kadar güvenilir ve uyumlu olacağını doğrudan etkiler.

Standartlaşma, low-code platformlarda veri yönetişiminin bir diğer temel unsurudur. Esneklik, low-code yaklaşımının en önemli avantajlarından biri olsa da, veri modelleri ve adlandırma kurallarındaki aşırı farklılık entegrasyonu ve raporlamayı zorlaştırır. Farklı ekiplerin benzer uygulamaları tutarsız veri tanımlarıyla geliştirmesi, zamanla ciddi bir karmaşaya yol açar. Bu nedenle yönetişim çerçeveleri genellikle, sınırlı sayıda ortak veri standardı tanımlayarak hem tutarlılığı sağlar hem de bağlama özgü esnekliğe alan bırakır.

Güvenlik ve erişim kontrolü, low-code ortamlarında daha karmaşık bir yapı sergiler. Bu platformlar sıklıkla bulut servisleri, kurum içi veritabanları ve üçüncü taraf API’lerle entegre çalışır. Her yeni entegrasyon, potansiyel risk alanlarını genişletir. Bu nedenle veri yönetişimi, yalnızca rol bazlı yetkilendirme ile sınırlı kalmamalı; verinin uygulamalar ve ortamlar arasında nasıl aktığını da dikkate almalıdır. Uygulamada çoğu kurum şu alanlara odaklanır:

1. Görev tanımlarına göre kademelendirilmiş erişim seviyeleri

2. Hassas ve hassas olmayan verilerin ayrıştırılması

3. Veri erişimi ve değişiklikler için denetim kayıtları

4. Mevcut kimlik ve erişim yönetimi sistemleriyle uyum

5. Yetki birikimini önlemek için periyodik erişim kontrolleri

Bu yaklaşımlar, low-code platformların sunduğu hızı korurken kontrolün kaybedilmesini önler.

Uyum gereklilikleri, low-code ortamlarda veri yönetişiminin önemini daha da artırır. GDPR, KVKK veya sektöre özgü düzenlemeler, verinin nasıl toplanacağı, saklanacağı ve işleneceği konusunda katı kurallar getirir. Uygulamaların hızlı ve bazen gayriresmî biçimde geliştirilebildiği low-code ortamlarında, bu riskler fark edilmeden büyüyebilir. Yönetişim kontrollerinin doğrudan platformun içine entegre edilmesi, manuel denetimlere kıyasla çok daha güvenli bir yaklaşım sunar.

Bir diğer göz ardı edilen konu, veri yaşam döngüsü yönetimidir. Low-code uygulamalar genellikle acil ihtiyaçlara çözüm olarak geliştirilir; ancak amaç ortadan kalksa bile uygulamalar ve içerdikleri veriler sistemde kalmaya devam edebilir. Net politikalar olmadığında, gereksiz veri saklama hem operasyonel hem de hukuki riskleri artırır. Yönetişim uygulamaları bu noktada genellikle şu soruları ele alır:

1. Veriler ne zaman arşivlenmelidir

2. Hangi aşamada anonimleştirme yapılmalıdır

3. Hangi durumlarda veriler tamamen silinmelidir

Bu kararların proaktif biçimde alınması, veri dağınıklığını önler ve uzun vadeli riskleri azaltır.

Dokümantasyon da veri yönetişiminin kritik bir bileşenidir. Geleneksel geliştirme süreçlerinde dokümantasyon genellikle zorunlu bir adımdır; low-code projelerde ise hız önceliklendirildiği için ihmal edilebilir. Ancak uygulama sayısı arttıkça, veri kaynakları, dönüşümler ve kullanım kuralları net biçimde belgelenmediğinde yönetişim neredeyse imkânsız hale gelir. Sağlam dokümantasyon, geliştirme merkeziyetini azaltırken kontrolün kaybolmasını da engeller.

Kültürel uyum, low-code ortamlarında veri yönetişiminin başarısını belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Yönetişim kuralları engelleyici olarak algılandığında, ekipler bu kuralları aşmanın yollarını arar. Buna karşılık, yönetişim ilkeleri hem kurumu hem de ekipleri koruyan bir güvence olarak konumlandırıldığında benimsenme oranı artar. Bu da iş birimlerinin yalnızca uygulama geliştirmeyi değil, veri sorumluluğunu da öğrenmesini gerektirir.

Olgun organizasyonlar, low-code ortamlarında veri yönetişimini sabit bir kural seti olarak değil, gelişen bir yetkinlik olarak ele alır. Platformlar, kullanım biçimleri ve iş ihtiyaçları değiştikçe yönetişim modelleri de güncellenir. Düzenli gözden geçirmeler, ortaya çıkan yeni riskleri ve fırsatları erken aşamada tespit etmeyi mümkün kılar.

Sonuç olarak, low-code ortamlarında veri yönetişimi yaratıcılığı sınırlamak ya da geliştirme hızını düşürmek anlamına gelmez. Aksine, güven, tutarlılık ve hesap verebilirlik üzerine kurulu bir temel oluşturarak inovasyonun güvenli biçimde ölçeklenmesini sağlar. Veri yönetişimi, low-code platformların kullanım biçimine entegre edildiğinde, kurumlar hem hız hem de kontrol avantajını aynı anda elde edebilir ve low-code yaklaşımını sürdürülebilir bir stratejik güce dönüştürebilir.